ധാതു ഇടനാഴി കേരളത്തിന് ഒരേസമയം വലിയ അവസരവും മാരകമായേക്കാവുന്ന വെല്ലുവിളിയുമാണ്
കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച ധാതു ഇടനാഴി (Rare Earth Mineral Corridor) ഇന്ത്യയുടെ വ്യവസായ ഭാവിയെ ലക്ഷ്യമിട്ട് അവതരിപ്പിച്ച ഒരു ദീർഘകാല നയ പ്രഖ്യാപനമാണ്. ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ, മൊബൈൽ ഫോൺ, വിൻഡ് ടർബൈൻ, പ്രതിരോധ ഉപകരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അത്യാധുനിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് അനിവാര്യമായ റെയർ എർത്ത് ധാതുക്കളുടെ ആഭ്യന്തര ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഉദ്ദേശ്യം. ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യ വലിയ തോതിൽ ഇറക്കുമതിയിലാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ആ ആശ്രയം കുറയ്ക്കുകയും, mining മുതൽ processing, manufacturing വരെ ഉൾപ്പെടുന്ന സമ്പൂർണ്ണ value chain രാജ്യത്തിനകത്ത് സൃഷ്ടിക്കുകയുമാണ് ഈ ഇടനാഴി പദ്ധതിയുടെ ആകെ ലക്ഷ്യം.
ഈ ധാതു ഇടനാഴിയിൽ കേരളവും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ് സംസ്ഥാനത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം. പ്രത്യേകിച്ച് ചവറ, ആലപ്പുഴ തീരപ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിലവിലുള്ള റെയർ എർത്ത് ധാതു സാന്നിധ്യമാണ് ഈ പദ്ധതിയിൽ കേരളത്തിൻ്റെ സാധ്യത. കേന്ദ്രത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ കേരളം ഒരു raw material zone മാത്രമല്ല, processing, research, high-value manufacturing എന്നിവയിലേക്കും വളരാവുന്ന പ്രദേശമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമായാൽ സംസ്ഥാനത്ത് പുതിയ നിക്ഷേപങ്ങളും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടും. ഖനനം, രാസസംസ്കരണം, സാങ്കേതിക ഗവേഷണം, logistics എന്നീ മേഖലകളിലൊക്കെയായി പുതിയ വ്യവസായ സാധ്യതകൾ തുറക്കും.
ബിസിനസ് കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, ഈ ഇടനാഴി കേരളത്തിന് ഒരു പുതിയ വ്യവസായ തിരിച്ചറിവ് നൽകാൻ കഴിയും. പരമ്പരാഗതമായി സേവനമേഖലയിലും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിലും ആശ്രയിച്ചിരുന്ന സംസ്ഥാന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥക്ക് ഒരു high-tech manufacturing അടിത്തറ പാകപ്പെടാനുള്ള അവസരമാണിത്. തുറമുഖങ്ങളും, അന്താരാഷ്ട്ര shipping സൗകര്യങ്ങളും, വിദ്യാഭ്യാസ-ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളും ഉള്ള കേരളത്തിന് value-added exports വർധിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ഇതിലൂടെ ഉണ്ടാകും. ദീർഘകാലത്ത് ഇത് സംസ്ഥാന വരുമാനത്തിനും വ്യവസായ വൈവിധ്യവത്കരണത്തിനും ഗുണകരമാകാം.
അതേസമയം, ഈ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് ഉയരുന്ന ആശങ്കകളും ചെറുതല്ല. റെയർ എർത്ത് ഖനനം സാധാരണ mining പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ പരിസ്ഥിതി അപകടസാധ്യതകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന മേഖലയാണ്. തീരദേശ പരിസ്ഥിതി, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവനം, ഭൂഗർഭജല മലിനീകരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ കേരളത്തിൽ ശക്തമാണ്. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം കർശനമായി പാലിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോയാൽ, സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തെക്കാൾ വലിയ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതം സംസ്ഥാനത്തിന് സംഭവിച്ചേക്കാം.
കൂടാതെ, ധാതു ഇടനാഴി കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകൃതമാകുമോ എന്ന ചോദ്യവും ഉയരുന്നുണ്ട്. ധാതു വിഭവങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥത, സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ പങ്കാളിത്തം എന്നിവയിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ പങ്ക് എത്രമാത്രമാകും എന്നതിൽ ഇപ്പോഴും വ്യക്തതയില്ല. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അഭിപ്രായവും പ്രാദേശിക സമൂഹത്തിന്റെ ആശങ്കകളും പരിഗണിക്കാതെ മുന്നോട്ടുപോകുന്ന ഒരു കേന്ദ്രനയമായി ഇത് മാറിയാൽ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ എതിർപ്പുകൾ ശക്തമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ശരിയായ നയരൂപീകരണവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും സംസ്ഥാന-കേന്ദ്ര ഏകോപനവും ഉറപ്പാക്കിയാൽ, ഈ പദ്ധതി കേരളത്തെ ഒരു പുതിയ വ്യവസായ കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ആസൂത്രണം ദുർബലമായാൽ, സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകുകയും സാമൂഹിക-പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് കേരളത്തിൻ്റെ തീരപ്രദേശങ്ങൾ എടുത്തെറിയപ്പെടും. അതിനാൽ, ധാതു ഇടനാഴി കേരളത്തിന് ഗുണകരമാകണമെങ്കിൽ, വികസനവും സംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള തുലനം ഉറപ്പാക്കുന്ന ബുദ്ധിപൂർവമായ നടപ്പാക്കലാണ് ഏറ്റവും നിർണായകം.